HDD boorinstalatie.jpg

Afbeelding: Rig voor HDD-boring

Heijmans neemt de komende periode een duurzame energievoorziening in gebruik om groot materieel te voorzien van elektriciteit. Heijmans werkt daarvoor samen met Bredenoord, Mobiele Stroom en Gashouders. De verbrandingsmotor die wordt ingezet, draait op biogas dat wordt gewonnen uit slib afkomstig van lokale rioolwaterzuiveringen. Door gebruik te maken van deze groene brandstof, is er geen fijnstofemissie en is de uitstoot van stikstof minimaal. In september wordt een testopstelling op een bouwplaats in Veenendaal in gebruik genomen.

 

Unieke combinatie

De komende jaren elektrificeert Heijmans steeds meer materieel. Een emissieloze energievoorziening op een bouwplaats is echter nog een uitdaging. In de samenwerking is gekozen voor een unieke combinatie van de Battery Box van Bredenoord met een biogasmotor van Mobiele Stroom. De batterij wordt door de verbrandingsmotor opgeladen, zodra er minder stroom gevraagd wordt. Tegelijkertijd is de batterij ook in staat om de vermogenspieken op te vangen.

Franz Hullegie van Bredenoord licht toe: “Op veel bouwplaatsen is er niet zomaar een netaansluiting om zwaar elektrisch materieel aan de stekker te leggen en snel weer op te laden. Dan heb je een aggregaat nodig die het vermogen wel kan leveren. Op een emissieloze bouwplaats wil je dat zo duurzaam mogelijk doen.”

 

 

CO2 neutraal bouwen

“Heijmans heeft de ambitie om na 2023 CO2-neutraal te bouwen. En de ambitie is om in 2026 volledig emissieloos te kunnen werken, zonder uitstoot van CO2, stikstof en fijnstof. Om die ambitie te realiseren, verduurzamen we onze machines en materieel. Dat kunnen we niet alleen, daar hebben we de juiste partners voor nodig. Zo bouwen we samen aan een gezonde leefomgeving”, vertelt Stefan Daamen, adviseur duurzaamheid bij Heijmans.

 

Jelmer Kalff, verantwoordelijk voor product development bij Gashouders: “Wij zorgen voor de realisatie van de duurzame brandstofketen: van de bron bij de rioolwaterzuivering tot het gebruik op de bouwplaats. Belangrijk daarbij is dat het aanbod overeenkomt met de vraag. Daarvoor digitaliseren we de hele keten. Zo wordt de energievoorziening op de bouwplaats geheel circulair uitgevoerd.”

 

In de testopstelling worden van september tot en met november verschillende metingen verricht. Zo verwacht Heijmans een helder beeld te krijgen van het gemiddelde benodigde vermogen. Eind november zijn de prestaties in kaart gebracht.

Is onze poep de oplossing voor het stikstofprobleem op de bouwplaats?

RENKUM - Amper een paar jaar terug begon het als een idee op een bierviltje en nu heeft initiatiefnemer Pieter Mans het samen met z'n partners voor elkaar: de eerste lokale brandstofketen waarbij de rioolwaterzuivering in Renkum energie levert aan een bouwplaats in de regio. En die energie wekken ze eigenlijk al op bij ons op de wc.

Je kent ze wel; van die ronkende dieselaggregaten die op een bouwplaats de hele dag staan te pruttelen om bijvoorbeeld de bouwkeet van stroom te voorzien. Dat kost op jaarbasis miljoenen liters aan diesel. En dan heb je het nog niet eens over de uitstoot van CO2, stikstofoxiden en fijnstof. Dat moet anders, weten ze ook in de bouw, waar ook al gebruik wordt gemaakt van aggregaten op zonne-energie.

Maar Pieter Mans, directeur van Gashouders, zag nog een mogelijkheid. Hij en twee partners hadden een goede baan, maar besloten die op te zeggen en naar het Waterschap Vallei en Veluwe te stappen. "We hebben een plan met het overtollige biogas dat bij de rioolwaterzuivering in Renkum wordt geproduceerd", was de boodschap. Sinds die eerste pitch is het snel gegaan. "Toen hadden we die keuze gemaakt en kwam opeens Remkes met z'n verhaal over stikstof, dat heeft wel een zetje in de rug gegeven", zegt Mans daarover.

Het bedrijf heeft een methode ontwikkeld om overtollig biogas van de rioolwaterzuivering te comprimeren in een gasfles. De methode is uniek in de wereld. Het biogas wordt gemaakt door bacteriën die poep eten. Het gas wordt op de bouwplaats vervolgens omgezet in elektriciteit. Hierbij komt nauwelijks stikstof vrij.

Maar hoe ziet die lokale brandstofketen er eigenlijk uit? Daarbij moeten we even naar de basis en die begint eigenlijk al als we onze wc doorspoelen. Doe je dat in de omgeving van Renkum dan komt dat water uiteindelijk via het riool in de zuiveringsinstallatie van het waterschap terecht. Het rioolwater wordt daar niet alleen gezuiverd, maar uit het slib dat overblijft produceren ze jaarlijks al 750.000 kubieke meter biogas dat weer wordt omgezet in elektriciteit en warmte. Het overtollige biogas, fakkelen ze af. Een proces waarbij veel CO2 vrijkomt. Door precies dat overtollige biogas op te vangen, kan het bij lokale bouwplaatsen in de buurt ingezet worden om een speciaal ontwikkeld aggregaat van brandstof te voorzien en elektrisch materieel te laden.

 

In de bouw zijn ze blij met oplossingen om de uitstoot van bijvoorbeeld fijnstof en stikstof te verminderen. Uiteraard ook zodat ze wel door kunnen blijven bouwen, want er liggen nog veel projecten stil vanwege de stikstofcrisis. "Ook bij ons ligt veel stil", beaamt Gerard van der Veer, van aannemer GMB uit Opheusden. "Voor veel projecten hadden we al wel een vergunning, maar voor nieuwe projecten krijgen we die vergunning niet als we teveel stikstof uitstoten. Samen met de opgave om in bewoonde omgeving de fijnstofuitstoot te beperken maakt dat we op de bouwplaats dus oplossingen moeten verzinnen."

 

Oplossing voor stikstofprobleem

"Om binnen die uitstootnorm te blijven moeten we op de bouwplaats dus oplossingen verzinnen. Dan zetten we er bijvoorbeeld een elektrische kraan neer." Het benutten van overtollig biogas op de bouwplaats kan daarbij dus weer een nieuw instrument worden om die milieuwinst te behalen. De aannemer werkt nu mee aan de pilot, maar Van der Veer hoopt dat er op andere plekken in Nederland ook lokale ketens ontstaan. "Maar in de civiele bouw is iedereen nog wel een beetje conservatief", tempert hij een te rooskleurig toekomstbeeld.

Tijdens de duur van de pilot, die in mei is begonnen en loopt tot aan 2023, zullen wetenschappers van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) onderzoek doen naar de milieu-impact van het project. De eerste resultaten zijn veelbelovend: "De emissiemetingen laten zien dat de stikstofoxiden veel lager zijn dan die volgens de wet vereist zijn. En er is potentie voor nog verdere verbetering", aldus Bram Veenhuizen, lector bij de HAN.

Geschreven door omroep Gelderland - Maarten Beeks - Teunis van der Poel

EERSTE DUURZAME BRANDSTOFKETEN

Minder CO₂, stikstof en fijnstof door lokaal gebruik biogas op bouwplaats

In de pilot ‘De Duurzame Brandstofketen,’ zorgen zes organisaties vanuit de eigen specifieke rol en deskundigheid samen voor directe levering  van gecomprimeerd biogas (bio-CNG) voor tijdelijk energiegebruik in bouwprojecten. De eerste lokale brandstofketen is gerealiseerd vanaf de rioolwaterzuivering Renkum naar een bouwplaats in de omgeving. Hierdoor wordt zowel op de rioolwaterzuivering als op de bouwplaats de uitstoot van CO₂, stikstofoxiden en fijnstof gereduceerd.

Voortvarende samenwerking

Nog geen jaar geleden, op 31 juli 2020,  werd de samenwerkingsovereenkomst ondertekend. Een klein jaar later hebben de zes organisaties de eerste Duurzame Brandstofketen gerealiseerd.  Gashouders voert de regie over de keten, waarin het overtollige biogas uit het zuiveringsproces van het waterschap niet langer wordt afgefakkeld, maar opgevangen door  een vulstation van Gashouders. Het biogas wordt hierin omgezet naar een zero impact brandstof en geleverd aan regionale projecten van aannemersbedrijf GMB. Buse Gas B.V. draagt zorg voor de ontwikkeling van containers ten behoeve van biogasopslag en Koninklijke van Twist levert de gasmotor voor een hybride aggregaat, op lokaal geproduceerd biogas. De HAN (Hogeschool van Arnhem en Nijmegen) doet onderzoek naar de positieve milieu-impact van de keten.

Meten is weten

De pilot loopt tot 1 mei 2023 en vormt een kansrijke optie voor het verduurzamen van energie-intensieve toepassingen en het emissiearm laden van elektrisch materieel op plekken waar geen netaansluiting aanwezig is. Om de effecten te meten doet de HAN de komende twee jaar onderzoek naar de milieu-impact. De eerste resultaten verwachten we medio juli 2021.

Deze pilot is mede mogelijk door een bijdrage uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling van de Europese Unie.

INTERVIEW MET PIETER MANS

PMans Portret bewerkt.jpg

De Duurzame Brandstofketen

In het project ‘de Duurzame Brandstofketen’ werken 6 organisaties in Gelderland samen om in een pilot het gebruik van biogas op (wisselende) bouwlocaties te testen. We interviewen de CEO van Gashouders, Pieter Mans, over het belang van dit project.

 

Waarom nemen jullie deel aan deze samenwerking/pilot?

“Alleen ga je sneller, samen komen we verder. Vanuit die gedachte zijn we eind 2019 met Gashouders begonnen om een nieuwe brandstofketen op te zetten voor het gebruik van biogas op de bouwplaats.” begint Pieter Mans (41) enthousiast. Mans is één van de drie oprichters van Gashouders, een Arnhemse start-up, en initiatiefnemer van de pilot ‘De Duurzame Brandstofketen’.

 

“Door de stikstofcrisis, het Klimaatakkoord en het Schone Lucht Akkoord is de urgentie van de transitie bijna nergens anders zó groot als in de bouw. In de snelheid waarmee die energietransitie nu verloopt, zijn nieuwe coalities onmisbaar om kennis en technologie snel te vertalen naar de praktijk”, legt Mans het belang van deze samenwerking voor Gashouders uit. “Die samenwerking lijkt in het begin, zeker als start-up, vooral vertragend te werken. Maar wat we nu binnen de pilot opzetten zou geen enkele partner alleen met deze snelheid voor elkaar krijgen. Zeker nu we in de realisatiefase van het project komen merk ik hoe soepel kennisoverdracht binnen en tussen partners gaat, ondanks de beperkingen van corona. Het is heel mooi om dat te zien groeien!”

Wat is jullie bijdrage?

 

“Als Gashouders nemen we een wat bijzondere plek in het consortium in. Naast dat we het eerste initiatief hebben genomen, realiseren wij het vulstation waarmee de opslagcontainers van BUSE gevuld worden met het biogas van waterschap Vallei en Veluwe. Ook nemen we de ketenregie op ons, waarin we nadrukkelijk zoeken naar synergiën en optimalisatiemogelijkheden over de hele keten. Een goed voorbeeld is het meten van de te verrekenen biogasvolumes”, verduidelijkt Mans. “Als dat meten bij de biogasmotor al standaard gebeurt, waarom zou dat ergens anders in de leveringsketen ook nog moeten? Het vraagt vertrouwen bij alle partijen om voor dat soort zaken naar alle ketenonderdelen te kijken. Het gaat uiteindelijk om besluiten te durven nemen die vanuit het eigen belang soms niet voor de hand liggen. Een pilot als deze biedt de mogelijkheid om daar met andere partijen mee te experimenteren.”

 

Hoe past dit binnen jullie visie/beleid?

Een eenvoudig te beantwoorden vraag volgens Mans. “Een belangrijk doel vanaf de start is dat we aan een oplossing werken die op zichzelf kan bestaan. Vooral in de bouwsector speelt het kostenaspect altijd een prominente rol. Wij zoeken de uitdaging op om een bouwplaats kostenneutraal van duurzame energie te kunnen voorzien. “

 

Wat verwachten jullie van dit project?

“Wanneer we in deze pilot kunnen aantonen dat dit mogelijk is, feitelijk door onszelf alleen maar op een slimme manier te ‘herorganiseren’, dan is ons doel bereikt.” Al wordt er door Gashouders ook al druk gewerkt aan de volgende fase. “We zorgen er natuurlijk ook voor dat we direct kunnen versnellen en opschalen, want de energietransitie wacht op niemand!”.

BIOGAS ALS BRANDSTOF VOOR DE BOUW

DBK-Infographic Renkum.png

Met het ontwikkelen van een innovatief biogas-tankstation en het koppelen van vraag en aanbod van biogas ondersteunt Gashouders het project ‘De Duurzame Brandstofketen’: een pilot om het gebruik van biogas op (wisselende) bouwlocaties te testen. Hierdoor wordt zowel op de rioolwaterzuivering als op de bouwplaats de uitstoot van CO2, stikstofoxiden en fijnstof gereduceerd. Deze pilot is mede mogelijk door een bijdrage het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling van de Europese Unie. De bijdrage is deze week toegekend.

Lokale duurzame brandstof samen leveren

Waterschap Vallei en Veluwe realiseert samen met Gashouders een vulstation voor biogaslevering aan projecten van bouwbedrijf GMB in de regio. Buse Gas draagt zorg voor de ontwikkeling van containers ten behoeve van biogasopslag en Koninklijke van Twist levert de gasmotor voor een hybride aggregaat op lokaal geproduceerd biogas. De HAN (Hogeschool van Arnhem en Nijmegen) doet hierbij onderzoek naar de milieu-impact van de keten.

 

Innovatie

Door de samenwerking over de hele keten ontstaan diverse innovatiekansen. De belangrijkste technische innovatie die wordt toegepast is dat biogas zonder opwaardering opgeslagen en ingezet wordt in een aggregaat. Dit resulteert in een aanzienlijke efficiëntieverbetering en kostenverlaging in de keten. De pilot loopt tot eind 2022.

 

OP Oost 2014-2020

In het Operationeel Programma (OP) Oost werken Gelderland en Overijssel samen met de Europese Unie aan structurele versterking van de economie in Oost-Nederland. Innovatieve MKB-bedrijven die slim hergebruiken krijgen steun uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling van de Europese Unie. De ‘Duurzame Brandstofketen’ zorgt met slim hergebruik voor een reductie van CO2 en ontvangt een subsidie van 402.300 euro. De totale kosten bedragen € 864.284.